Achter de meeste twijfel over AI zit deze vraag. Niet "werkt het" maar "wordt het van mij". Iemand die al jaren zijn eigen woorden gebruikt om klanten te winnen, wil niet dat er iets namens hem gaat praten dat op een brochure lijkt.

Dit stuk gaat niet over hoe goed taalmodellen Nederlands schrijven. Dat is inmiddels de vraag niet meer. Het gaat over de stap ervoor: hoe komt jouw manier van werken er eigenlijk in.

01 / het antwoordGaat een AI-systeem als mij klinken?

Alleen als de invoer je werkelijke praktijk is en niet je zelfbeschrijving. Een formulier levert hoe je denkt te werken; een gesprek met doorvragen levert je afwegingen, je uitzonderingen en je eigen formuleringen. Dat verschil is hoorbaar in de eerste regel van de eerste tekst.

Daarom begint een build bij ons met een opname van zestig tot negentig minuten, en niet met een intakeformulier.

02 / de vragenlijstWaarom levert een vragenlijst te weinig op?

Omdat een vragenlijst alleen ophaalt wat je kunt verwoorden. Vraag iemand naar zijn doelgroep, zijn aanbod en zijn tone of voice, en je krijgt vier alinea's die ook op zijn website staan. Het systeem is daarna netjes ingevuld en levert generieke teksten, want er is niets ingegaan dat generiek nog niet was.

Er is een tweede probleem, en dat is subtieler. Een invulveld nodigt uit om te antwoorden als de ondernemer die je zou willen zijn. Je schrijft op hoe je het idealiter aanpakt, niet hoe je het dinsdagmiddag werkelijk doet als een klant met een halve vraag belt. Dat opgepoetste antwoord wordt vervolgens de bron waar alles uit voortkomt.

Wat je kunt opschrijven, had je al. Het waardevolle is wat je automatisch doet.

Het bruikbare materiaal zit precies in het deel dat je niet zou opschrijven omdat het je te gewoon lijkt: dat je bij een bepaald type klant altijd eerst naar de vorige leverancier vraagt, dat je een prijs nooit als eerste noemt, dat je een bepaald woord bewust vermijdt omdat het in jouw markt verkeerd valt. Dat is geen tone of voice, dat is methode.

03 / de opnameWat gebeurt er in die zestig tot negentig minuten?

We praten over hoe je werkt, en we blijven doorvragen op de plek waar het interessant wordt. De vorm is een gesprek, niet een interview met een lijst. Drie soorten vragen doen het werk:

Van de opname komt een transcript, en uit dat transcript bouwen we de kennislaag: jouw werkwijze opgeschreven, in jouw woorden, met de uitzonderingen erbij. Die laag is wat de AI-rollen gebruiken. Hij is bovendien van jou en leesbaar zonder ons, wat betekent dat je hem kunt nalezen en corrigeren.

04 / de vormWaarom een opname en niet een document dat ik zelf schrijf?

Omdat je in schrift automatisch opruimt. Je schrapt de zijpaden, je laat het voorbeeld weg, je maakt er een net stuk van. Precies die zijpaden zijn het materiaal: het "ja maar bij die ene klant werkte dat niet", de anekdote die je drie keer per jaar vertelt, de manier waarop je iets uitlegt als je merkt dat iemand het niet snapt.

Er is ook een praktisch argument. Een document schrijven is werk dat op je lijstje komt en daar blijft liggen. Een gesprek van anderhalf uur staat in de agenda en is daarna klaar. Wij hebben nog nooit iemand gehad die het huiswerk afkreeg, en wel veel mensen die een goed gesprek hadden.

05 / de correctieEn als het toch niet als mij klinkt?

Dan corrigeer je, en die correctie is de bedoeling. Elk concept komt bij jou langs voordat het naar buiten gaat. Pas je iets aan, dan is het verschil tussen wat er stond en wat jij ervan maakte het scherpste signaal dat er bestaat: preciezer dan welke instructie ook, want het gaat over deze tekst en dit geval.

Eerlijk over het tempo: de eerste weken corrigeer je meer dan later. Dat is de periode waarin je oordeel in het systeem landt, en die kun je niet overslaan door vooraf beter in te vullen.

06 / bruikbaarWat vraag je hierover aan elke aanbieder?

• Hoe komt mijn manier van werken in het systeem, en hoe lang duurt die stap? Een antwoord in minuten is een formulier.
• Wat gebeurt er met mijn uitzonderingen, de gevallen waarin ik het anders doe?
• Kan ik teruglezen wat er over mijn werkwijze is vastgelegd, en het corrigeren?
• Wat gebeurt er met mijn correcties: verdwijnen ze, of gaan ze ergens in?

Deze tekst is met AI-ondersteuning tot stand gekomen en door een mens gecontroleerd en vastgesteld voor publicatie.